شاخصهای قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی (XMPIs) مقادیر تغییر کلی در مؤلفهی قیمت معاملات کالاها و خدمات بین ساکنان یک قلمرو اقتصادی و ساکنان سایر نقاط جهان را ارائه میدهند. قيمت كالاهاي وارداتي و صادراتی يكي از مهمترين عوامل تأثیرگذار بر ميزان مبادلات خارجي كشورها و نيز يكي از عوامل تعيين كننده رابطه مبادله بوده و تغييرات آنها از اهميت بالايي برخوردار است. با توجه به اهمیت شاخص های قیمت، مرکز آمار ایران با مبادرت به تهیه و انتشار انواع شاخص قیمت از جمله شاخص های قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی (از سال 1390 تاکنون)، گامی مهم در تولید و انتشار شاخصهای مهم اقتصادی برداشته است. شاخصهای قیمت صادرات و واردات میتوانند اهداف بسیاری را همچون تعدیل آمار تجارت به قیمت ثابت، پیشبینی تورم داخلی و قیمت های آتی، کمک به سیاست گذاران در اتخاذ سیاستهای پولی و مالی، اندازه گیری نرخ ارز، استفاده در مذاکرات قراردادهای تجاری، پیشبینی روند قیمتهای جهانی و صنعتی خاص و غیره را دنبال کنند.
فرآیند تغییر سال پایه بخشی جداناپذیر از تولید شاخص های قیمت است. تغییر سال پایه در این شاخصها به این دلیل انجام میپذیرد تا اطمینان حاصل شود که پوشش محصولات و ساختار وزنی شاخصها نشان دهنده الگوهای فعلی تجارت صادرات و واردات است. لذا تغییر سال پایه شاخصهای قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی از سال 1395 به سال 1400 صورت پذیرفت. در تغییر سال پایه اخیر، جهت افزایش دقت و سهولت محاسبات این شاخصهای قیمت در ساختار نرم افزاری آنها و برخی فرآیندهای شناسایی و جایگزینی داده های پرت تغییراتی صورت گرفته است. در طرح شاخص قيمت كالاهاي وارداتی از سال 1390 تا 1395 از كليه كدهاي تعرفه های وارداتی كشور در سال 1390 (اولین سال پایه) و از سال 1395 تا 1400 از كليه كدهاي تعرفه های وارداتی كشور سال 1395 (دومین سال پایه) استفاده شده است. پس از بررسی های به عمل آمده و با عنایت به تغییر متداول سال پایه هر 5 سال یکبار، سال 1400 به عنوان سال پایه جدید آن در نظر گرفته شد و گزارش حاضر بر اساس كليه كدهاي تعرفه وارداتی كشور سال 1400 (سال پایه جدید) ارائه می شود. روش جمعآوري اطلاعات با استفاده از آمارهاي ثبتي گمرك جمهوري اسلامي ايران و طبقه بندي مورد استفاده سیستم طبقه بندی نظام هماهنگ شده توصیف و کدگذاری (HS) میباشد. نتايج حاصل از اين طرح در سطح كل كشور و براي 20 گروه اصلي طبقه بندي HS قابل انتشار است و به تفکیک دلاری و ریالی محاسبه و منتشر می شود.
ذکر این نکته ضروری است که براي محاسبه شاخص های قیمت کالاهای وارداتی از داده هاي مقدماتي گمرك جمهوري اسلامي ایران استفاده شده است. لذا نتايج اعلام شده به صورت مقدماتي بوده و استفاده از آنها بايستي با ملاحظه انجام شود. شایان ذکر است که پس از استخراج و ارائه داده هاي قطعی سال 1401 توسط گمرك جمهوري اسلامي ایران، شاخص قیمت کالاهای وارداتی نيز از سوي مركز آمار بازنگري شده و مجدداً ارقام نهایی مربوط به اين دوره به صورت قطعي منتشر خواهد شد.
شاخص قیمت کل ریالی
در فصل تابستان 1401، شاخص قیمت کل کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های ریالی 289.4 میباشد که نسبت به فصل قبل (تورم فصلی) 93.6 درصد، نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) 213.7 درصد و در چهارفصل منتهی به فصل جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (تورم سالانه) 173.1 درصد افزایش داشته است.
شاخص قیمت کل دلاری
در فصل تابستان 1401، شاخص قیمت کل کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های دلاری برابر با 114.5 میباشد که نسبت به فصل قبل (تورم فصلی) 2.6 درصد، نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) 15.9 درصد و در چهارفصل منتهی به فصل جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (تورم سالانه) 16.6 درصد افزایش داشته است.
افزایش تورم فصلی ریالی
در فصل تابستان 1401، درصد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های ریالی نسبت به فصل قبل (تورم فصلی) 93.6 درصد میباشد که در مقایسه با همین اطلاع در فصل قبل (23.9 درصد)، 69.7 واحد درصد افزایش داشته است. در این فصل بیشترین تورم فصلی با 130.6 درصد مربوط به گروه “ماشین آلات و وسایل مکانیکی، ادوات برقی و ….” و کمترین تورم فصلی با 0.0 درصد مربوط به گروه “پوست خام و چرم و …”می باشد.
کاهش تورم فصلی دلاری
در فصل تابستان 1401، درصد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های دلاری نسبت به فصل قبل (تورم فصلی) برابر با 2.6 درصد می باشد که در مقایسه با همین اطلاع در فصل قبل (5.8 درصد)، 3.2 واحد درصد کاهش داشته است.
افزایش تورم نقطه به نقطه ریالی
در فصل تابستان 1401، درصد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های ریالی نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) 213.7 درصد می باشد که در مقایسه با همین اطلاع در فصل قبل (83.1 درصد)، 130.67 واحد درصد افزایش داشته است.. در این فصل بیشترین تورم نقطه به نقطه با 410.2 درصد مربوط به گروه “ماشین آلات و وسایل مکانیکی، ادوات برقی و ….” و کمترین تورم نقطه به نقطه با 0.5 درصد مربوط به گروه “پوست خام و چرم و …” میباشد. گروه “مرواريد طبيعى يا پرورده، سنگهاى گرانبها و …” نیز تورم 0.2- درصدی را تجربه کرده است.
کاهش تورم نقطه به نقطه دلاری
در فصل تابستان 1401، درصد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های دلاری نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) برابر با 15.9 درصد می باشد که در مقایسه با همین اطلاع در فصل قبل (19.0 درصد)، 3.1 واحد درصد کاهش داشته است.
افزایش تورم سالانه ریالی
در فصل تابستان 1401، درصد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های ریالی در چهار فصل منتهی به فصل تابستان 1401 نسبت به مدت مشابه در سال قبل 173.1 درصد میباشد که در مقایسه با همین اطلاع در فصل قبل (170.6 درصد) 2.5 واحد درصد افزایش داشته است. در این فصل بیشترین تورم سالانه با 302.7 درصد مربوط به گروه ” ماشین آلات و وسایل مکانیکی، ادوات برقی و ….” و کمترین تورم سالانه با 0.4 درصد مربوط به گروه “پوست خام و چرم و …” میباشد. گروه “مرواريد طبيعى يا پرورده، سنگهاى گرانبها و …” نیز تورم 0.04- درصدی را تجربه کرده است.
کاهش تورم سالانه دلاری
در فصل تابستان 1401، درصد تغییرات شاخص قیمت کالاهای وارداتی مبتنی بر داده های دلاری در چهار فصل منتهی به فصل تابستان 1401 نسبت به مدت مشابه در سال قبل برابر با 16.6 درصد میباشد که در مقایسه با همین اطلاع در فصل قبل (16.8 درصد)، 0.2 واحد درصد کاهش داشته است.
