تغییر الگوی کشت در استان هرمزگان به دلیل شرایط خاص اقلیمی، کمبود منابع آبی و ضرورت افزایش بهرهوری کشاورزی، یکی از اولویتهای بخش کشاورزی این منطقه است. هرمزگان بهعنوان قطب تولید محصولات کشاورزی خارج از فصل در ایران، با تولید سالانه حدود 3 میلیون تن محصول، نقش مهمی در امنیت غذایی کشور دارد. تغییر الگوی کشت در این استان به سمت روشهای نوین و پایدار، با تمرکز بر کاهش مصرف آب و افزایش راندمان تولید، در حال پیگیری است .با توجه به مدیریت منابع آّبی و زیرزمینی در حوزه محصولات کشاورزی استان و تغییر در سیستم کشت نوین مطابق با استاندارهای جهانی و بروز شده در تاریخ 19/03/1404 روز دوشنبه در محل اتاق بازرگانی هرمزگان با حضور ریاست سازمان جهاد ، مشاورین محترم اتاق در حوزه کشاورزی ، کمیسیون ها و انجمن های مذکور و سایر مدعوین برگزار گردید.
ترابی مشاور محترم حوزه کشاورزی بیان کرد: الگوی کشت همان تعیین نوع محصول، مکان تولید و مقدار معین در یک بازه زمانی است که وزارت جهادکشاورزی امسال برای نخستین بار در کشور این طرح را به استانها ابلاغ کرد تا علاوه بر حفظ و ارتقای تولید با الگوی مصرف فعلی، زمینه افزایش ضریب نفوذ دانش با ارتقای عملکرد در هکتار، کاهش ضایعات کشاورزی، توسعه کشت دانههای روغنی، گیاهان علوفه کم آب بَر و اصلاح کشت سبزی و صیفی از زمین باز به گلخانه فراهم شود.
هرچند اصلاح الگوی کشت برای به ثمر نشستن و تحقق بهتر محصولات کشاورزی، امسال برای نخستین بار از سوی دولت سیزدهم در کشور طراحی، تدوین و اجرایی شده است، اما اجرای این طرح در استان هرمزگان سابقه طولانی دارد و اکنون این برنامهریزی بهتر و با سرعت و انسجام بیشتری در حال اجراست و با جدیت در استان دنبال میشود.
به گفته مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان با اشاره به اینکه از مهرماه امسال پس از ابلاغ الگوی کشت از سوی وزارت جهاد کشاورزی تمامی محصولات به تفکیک میزان کشت برای مدیریت شهرستانهای استان ارسال شده است؛ گفت: در این الگوی کشت حفظ منابع آب، حفظ خاک، محیط زیست، دانش بومی کشاورزان و همچنین بهره گیری بهینه از ظرفیتهای منطقهای با رعایت اصول اکوفیزیولوژیک در تولید محصولات کشاورزی در کنار هم در یک اقلیم خاص دیده شده است که به کمک نیازهای کشور و جذاب بودن مزیتهای اقتصادی برای کشاورز میآید
سازمان جهاد یادآور شد: چندین سال است که الگوی کشت در استان هرمزگان اجرا میشود و کشاورزان ما آن را رعایت میکنند و در این چند سال هم جزو استانهای برتر در الگوی کشت بودیم و پیشینه خوب و موفقی در کشور داریم. لگوی کشت هرمزگان هرساله رعایت میشود اما از آنجایی که گاهی با استانهای همجوار همپوشانی دارد، باعث میشود کشاورزان ما آسیب ببینند البته با اجرای طرح الگوی کشت در استانها این مشکل برطرف میشود.
وی ابرازداشت: در سال زراعی جاری تغییر الگوی کشت برای ۳۱ محصول کشاورزی در استان هرمزگان کلید خورده است که ۱۷ نوع از این محصولات مربوط به سبزی و صیفی است.
جهتگیریهای تغییر الگوی کشت
کارشناس منابع طبیعی استان در ادرامه بیان کرد: با توجه به کمبود آب، توسعه کشت گلخانهای بهعنوان راهبرد اصلی مطرح است. در سال 1398، سطح زیر کشت گلخانهای در هرمزگان به 645 هکتار رسید که دو برابر تعهد وزارت جهاد کشاورزی بود و برای 45 هزار نفر اشتغال ایجاد کرد. این روش مصرف آب را کاهش داده و امکان تولید محصولات خارج از فصل را فراهم میکند. کشت محصولاتی مانند آلوئهورا که نیاز آبی کمتری دارند و در خاکهای شور نیز رشد میکنند، بهویژه در مناطقی مانند میناب و جاسک که با فرونشست زمین مواجهاند، پیشنهاد شده است. الگوگیری از مدل موفق مکزیک در کشت آلوئهورا میتواند اقتصاد روستایی را تقویت کند.
استان هرمزگان نیازمند ارائه الگوی کشت جدید است
سازمان جهادکشاورزی هرمزگان اظهارداشت: در اجرای الگوی کشت چندین وزارتخانه هماهنگ هستند، چرا که ما به تنهایی نمیتوانیم بلکه تمام این ارگانها از جمله استانداریها، فرمانداریها تا بانکهای کشاورزی، وازرت نیرو و برق باید ما را حمایت کنند.
وی ادامه داد: وزارتخانه جهادکشاورزی سطح کشت را باتوجه به نیاز کشور تعریف میکند و به استانها یک تعریفی از سطوح میکند باتوجه به عملکرد که همان اقلیم باشد که ما در اقلیمهای مختلف عملکردهای مختلف داریم و وزارتخانه به ما ابلاغ کرده که چه نوع محصولاتی را بکاریم و این ابلاغی که به ما انجام داده، به شهرستانها ابلاغ کردیم.
سازمان بیان کرد با توجه به آماری دریافتی سطح زیر کشت: تا سال 1400، سطح زیر کشت گلخانهای در هرمزگان به حدود 645 هکتار رسیده بود که دو برابر تعهد وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه بوده است. این سطح همچنان در حال گسترش است، بهویژه با ایجاد شهرکهای گلخانهای.
تولید: گلخانههای هرمزگان سالانه حدود 400 تا 500 هزار تن محصول تولید میکنند که عمدتاً شامل سبزی و صیفیجات مانند گوجهفرنگی، خیار، فلفل دلمهای، بادمجان و برخی محصولات خاص مانند توتفرنگی است.
اشتغالزایی: این صنعت برای حدود 45 هزار نفر بهصورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال ایجاد کرده است.
مناطق کلیدی: شهرستانهای میناب، بندرعباس، حاجیآباد و رودان از مراکز اصلی کشت گلخانهای در استان هستند.
دریانورد مشاور اتاق در ادامه گفت: تغییر الگوی کشت در استان هرمزگان، با هدف افزایش بهرهوری و پایداری تولیدات کشاورزی، با همکاری سازمان جهاد کشاورزی و سایر ارگانهای ذیربط در حال اجراست. این طرح شامل کاهش سطح زیر کشت محصولات پرمصرف و جایگزینی آنها با محصولات کمآببر و دارای توجیه اقتصادی است.
جناب آقای گرگیج معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان هرمزگان
ضمن تشکر از کلیه دوستان بخش خصوصی نسبت به برگزاری این نشست کارشناسی، باید اشاره کرد که با توجه به شرایط اقلیمی و نیز وضعیت بارش در استان تغییر وضعیت و الگوی کشت از الزامات اصلی می باشد از سوی دیگر باید این موضوع را مد نظر قرار داد که در تصمیمات اتخاذ شده اهمیت آینده نگری براساس شرایط اقلیمی همانجور که اشاره شده باید مد نظر قرار داد. از سوی دیگر ارزش تجاری و صادراتی در کنار توسعه زنجیره های تولید می تواند از دیگر موضوعات مهم مورد نظر باشد
خانم محمدزاده معاونت طرح و برنامه سازمان جهاد کشاورزی استان هرمزگان
باتوجه به تغییرات رویکردی و مدیریتی که در سطح کلان در حوزه غذا و تامین امنیت غذایی وجود دارد باید در مدیریت سطح کشت و همچنین تغییرات الگو و منابع کشت را داشته باشیم. از سوی دیگر باید این موضوع را مد نظر قرار داد که به دلیل محدودیت های صادراتی بیشتر تمرکز باید بر توسعه و تقویت زنجیره های ارزش باشد. و یا تمرکز بر تولیدات با هدف تقویت سایر منابع کشاورزی در نظر داشت.