دور افتاده بودن، حاشیهای بودن و حس ناپایداری در مناطق مرزی اغلب به عنوان عوامل موقعیتی به ضرر توسعه این مناطق عمل میکنند. اهمیت استراتژیک این مناطق نیازمند دخالت عامل بیرونی برای توسعه و استفاده از قابلیتهای موقعیتی این مناطق است. در نواحی مرزی تعاونیهای مرزنشینان میتوانند نقش عمدهای در امنیت و توسعه پایدار سرزمینی ایفا کنند. استان هرمزگان به عنوان یک استان مرزی هم از اهمیت استراتژیک بسیار فراوانی در تامین امنیت ملی، صادرات و واردات کالا، حمل و نقل و لجستیک برخوردار است و نیاز به توسعه این مناطق در کشور ضروری بوده که در توسعه آن میتوان بر پتانسیلهای بخش تعاون تاکید کرد.
تعاونیهای مرزنشینان از گذشتههای دور به طور غیررسمی و از سال 1344 به طور رسمی در کشور فعال بودهاند؛ لیکن علیرغم گشایشهایی که در توسعه فعالیت آنها به لحاظ ساختاری و قانونی فراهم شده، کماکان محدودیت سقف ارز تخصیصی و همچنین محدود بودن اقلام کالاهای اجرایی، از کارایی آنها کاسته و عملا نقش آنها را در بازرگانی خارجی کشور کمرنگ نمودهاست. این تعاونیها در استان هرمزگان عمدتا پس از انقلاب اسلامی شکل گرفته و هماینک تعداد آنها به 59 تعاونی رسیده و شاهد توسعه فعالیت اقتصادی و تجاری آن در این استان میباشیم. بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق به منظور توسعه فعالیت و افزایش نقش تعاونیهای مرزنشینان در بازرگانی کشور، مهمترین گام برنامهریزی و سیاستگذاریهای لازم به منظور ایجاد تحول ساختاری در این تعاونیها و سوق دادن آن به تولیدی شدن، به جای توزیعی بودن صرف میباشد. این مهم ضمن ایجاد اشتغال بیشتر حرکتی مهم در جهش صادرات تعاونیهای مرزنشین نیز خواهد بود. کارکردهایی از قبیل افزایش سقف ارز تخصیصی، بهبود روشها، ثبات و پایداری قوانین و مقررات، کاهش عوارض و مالیات، حذف بوروکراسی های زاید، و ایجاد هماهنگی میان سازمانی میتواند به پایداری ساختار و عملکرد اقتصادی-تجاری تعاونیهای مرزنشینان و ارتقاء جایگاه آن در بازرگانی خارجی کشور بیش از پیش منجر گردد.
کلیدواژهها : توسعه منطقهای، تعاون، مرزشینان، تجارت مرزنشینان، هرمزگان
(خرداد 1400)